27-06-2008 14:45 Rechter: Downloaden van illegaal materiaal mag niet!

De Rechtbank Den Haag heeft een belangrijke uitspraak gedaan: Downloaden uit illegale bron is illegaal! 

Thuiskopievergoeding

Deze uitspraak werd gedaan in een procedure over de zogenaamde thuiskopievergoeding. Dat is - kort gezegd - een vergoeding die ten goede komt aan auteursrechthebbenden voor het gemis aan inkomsten door de thuiskopie. Je mag immers een thuiskopie maken (zolang je aan de daarvoor gestelde eisen voldoet) zonder dat je daar toestemming van de rechthebbende voor nodig hebt. Als compensatie betaal je een thuiskopievergoeding op bijvoorbeeld lege CD’s en DvD’s. Het totale bedrag aan opgehaalde vergoedingen wordt vervolgens verdeeld over de rechthebbenden (muziekauteurs, etc.).

Downloaden was toch legaal?

Het is een baanbrekende uitspraak, omdat tot dusver werd aangenomen dat het zonder toestemming van de auteursrechthebbende uploaden/aanbieden van auteursrechtelijk beschermde content niet mag, maar dat het downloaden daarvan wél mag (zolang het geen software is). Het maakte niet uit of het dan ging om downloaden van illegale content of legale content (content die door of met toestemming van de rechthebbende openbaar is gemaakt).

Ook minister Hirsch Ballin ging hier nog vanuit in mei 2008, zo blijkt uit een nota van een overleg over rechtshandhaving bij cybercrime en internetmisbruik (zie hier):

“Misschien moet daarbij onderscheid worden gemaakt tussen de vormen waarin schendingen van intellectuele eigendomsrechten plaatsvinden. Het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal is op zichzelf geen inbreuk op het auteursrecht, maar het uploaden is dat wel. Ik ben voorstander van handhaving aan de bron, ook omdat dit effectiever is.”

Ook stelde de minster eerder, in antwoord op vragen over een folder van Digibewust over internetgebruik, het volgende (zie hier):

“Helaas staat er op pagina 33 een fout, waar het de suggestie betreft dat downloaden in Nederland illegaal is. Het gaat hier om de zinsnede: «onthoud dat het downloaden van muziek en films vanaf het internet meestal illegaal is, tenzij je gebruik maakt van een legale site». In de Nederlandse wetgeving is alleen het uploaden van werken illegaal, indien daar auteurs- en/of naburige rechten op rusten én de rechthebbende daar geen toestemming voor heeft gegeven.”

Zie ook deze antwoorden van de minister.

De Rechtbank oordeelt anders

De Rechtbank volgt de mening van de minister niet en oordeelt dat het maken van een kopie (door downloaden) van illegaal materiaal geen thuiskopie is (in de zin van artikel 16c Auteurswet):

“De rechtbank stelt voorop dat het maken van een privé-kopie van illegaal materiaal een illegale handeling is. Deze handeling valt niet onder de werkingssfeer van artikel 16c Aw. In de parlementaire geschiedenis zijn weliswaar aanknopingspunten te vinden voor een andere uitleg, maar de door de minister voorgestane en door de regering onderschreven uitleg, waarbij ervan wordt uitgegaan dat een privé-kopie van een illegale bron legaal is, is in strijd met de drie-stappen-toets van artikel 5 lid 5 van de Richtlijn.”

Dit zet de deur open voor het aanpakken van downloaders.

Toch een thuiskopievergoeding mogelijk

De Rechtbank moet vervolgens beoordelen of er bij de vaststelling van de hoogte van de thuiskopievergoeding rekening mag worden gehouden met het downloaden uit illegale bron (wat dus niet toegestaan is).

De Rechtbank redeneert als volgt:

1. De toepasselijke richtlijn[1] bepaalt dat de rechthebbende bij een beperking van het auteursrecht een billijke compensatie moet ontvangen;

2. De richtlijn laat de mogelijkheid open om te voorzien in een compensatie voor het downloaden van illegale content;

3. Als er rekening wordt gehouden met privé-kopieën van illegaal materiaal houdt dat niet meteen in dat die illegale handeling wordt toegestaan;

4. Conclusie: niet in te zien dat en waarom bij de vaststelling van de hoogte van de thuiskopievergoeding geen rekening mag worden gehouden met privékopieën van illegaal materiaal.

Ik vraag me af of deze redenering op kan gaan. De rechtbank overweegt namelijk (punt 3) dat door het bepalen van een vergoeding voor het downloaden van illegaal materiaal, daarmee de handeling niet legaal wordt. Terwijl eerst gezegd wordt dat de thuiskopievergoeding gaat om compensatie van een beperking van het auteursrecht (zie punt 1). Dit rijmt niet met elkaar. Het gaat immers niet om een beperking van het auteursrecht, in die zin dat de betreffende thuiskopie gemaakt mag worden zonder toestemming van de rechthebbende. Dat mocht immers nu juist niet!

Het downloaden van illegaal materiaal zou gezien moeten worden als een inbreuk op het auteursrecht en niet als een beperking. De thuiskopievergoeding ziet echter niet op inbreuken, maar op bij wet voorziene beperkingen door de (legale) thuiskopie. Met andere woorden: is downloaden van illegale content geen thuiskopie, dan ook geen thuiskopievergoeding.

Is de rechthebbende nu beter uit?

Ik denk dat het laatste woord nog niet gezegd is over downloaden van illegale content. De vraag is of de uitspraak overeind blijft in een eventueel hoger beroep.

Hoe dan ook, je kan je afvragen of de rechthebbenden beter uit zijn. Ik zou daar graag de discussie over aanjagen: Als het downloaden van illegale content geen thuiskopie is dan kan er wat mij betreft ook geen sprake zijn van een thuiskopievergoeding (zie vorige paragraaf). Dat zou betekenen dat de huidige vergoeding verlaagd moet worden. Ook houdt dat in dat de rechthebbenden de (individuele) downloaders zullen moeten aanpakken om schadevergoeding te eisen, al dan niet via organisaties als Buma/Stemra. Is dat te doen? Brengt dat net zoveel op als de thuiskopievergoeding?

Lees hier de hele uitspraak. Lees hier (Boek9.nl) meer.

[1] Richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij.