De Inspectie SZW concludeert dat kleine bedrijven na een ongeval te weinig lering trekken uit hetgeen gebeurd is. De Inspectie baseert deze conclusie op een onderzoek dat door de Arbeidsinspectie afgelopen jaar is uitgevoerd bij 438 kleine bedrijven. Deze bedrijven zijn geselecteerd aan de hand van de volgende criteria:

• In de periode 2005-2008 heeft binnen het bedrijf een meldingsplichtig ongeval plaatsgevonden, veroorzaakt door aanrijdgevaar, valgevaar of machineveiligheid. Dit zijn de drie meest belangrijke oorzaken van arbeidsongevallen in Nederland;
• Er is een ongevalsrapport of ongevallenboeterapport opgemaakt na het ongeval;
• Er zijn minder dan 50 werknemers in dienst.

Op basis van de inspectie komt de Inspectie tot de conclusie dat in veel gevallen de veiligheid niet verbeterd is. De conclusies luiden als volgt:

• Ofschoon kleine bedrijven doorgaans zelf weinig tot geen knelpunten ervaren op het gebied van arbeidsomstandigheden en het beeld hebben dat ongevallen slechts sporadisch voorkomen, krijgen ze wel degelijk te maken met ongevallen. Bijna iedere twee jaar overkomt deze bedrijven een ongeval met (ernstig, blijvend) letsel en verzuim. Daarnaast hebben zij ook de nodige niet meldingsplichtige ongevallen en incidenten op de werkvloer. Dit zijn aanwijzingen dat de veiligheid in het geding is: zij kunnen evengoed serieuze consequenties hebben voor het bedrijf en de gezondheid of inzetbaarheid van medewerkers.

• Er is een duidelijk verband tussen bedrijven die ongevallen hebben en het nalevingsgedrag: de bedrijven die tijdens de looptijd met een arbeidsongeval te maken kregen hebben vaker overtredingen (64%) dan het totaal geïnspecteerde bedrijven (43%).

• Een ongeval zet er niet toe aan om ook op ook andere punten in het bedrijf de veiligheid op orde te brengen. Juist door de focus op het ongeval dreigt de veiligheid in de rest van het bedrijf als het ware ‘buiten beeld’ te raken. Arbozorg, zoals voorlichting, onderricht en toezicht, de RI&E op orde hebben en een soort van planmatige preventieve aanpak laat bij een ruime meerderheid te wensen over.

• Oorzaken van ongevallen hangen voor een belangrijk deel samen met de bedrijfscultuur. Het betreft veelal slordigheden in combinatie met gemakzucht op de werkplaats, geen afscherming bij machines met bewegende delen of geen veiligheidsmaatregelen bij onderhoud van installaties. Dit geldt ook voor de houding ten opzichte van de kennis en kunde van medewerkers (ze hebben er toch voor geleerd?) en het niet durven aanspreken van medewerkers en collega’s.

• Men heeft doorgaans te weinig besef dat voor bepaalde risicogroepen, zoals jongeren, anderstaligen of tijdelijke invalkrachten soms iets extra’s geregeld of in ieder geval gecontroleerd moet zijn. Zoals voldoende toezicht of de controle op het goed hebben begrepen van instructies.

• Er is gebrek aan kennis over de vereisten van de wet en over het nut ervan: men ziet de RI&E veelal als onnodige administratieve ballast en acht het regelen van toezicht niet nodig, omdat werknemers zelf wel ‘mans genoeg’ zijn. Ook wijst men erop dat men als kleine werkgever niet overal tegelijkertijd kan zijn, zeker als men zelf ook nog actief meewerkt in het bedrijf.

• Het beeld bestaat dat het voldoen aan de wetsvereisten de nodige kosten met zich meebrengt die vooral voor een klein bedrijf extra belastend zijn en waarvan de winst niet duidelijk is. De Arbeidsinspectie stelt vast dat bij bedrijven, waar zij in het verleden naar aanleiding van een ongeval is geweest, de inspecties niet tot een gewenst resultaat hebben geleid. Nog steeds bleek de naleving op essentiële punten bij 43% niet op orde, met in het verlengde daarvan een verhoogd risico op ongevallen. Het merendeel van de geïnspecteerde bedrijven heeft een ‘matige’ Arbozorg. Zij bevinden zich hierdoor in de risicozone wat betreft arbeidsveiligheid. De Arbeidsinspectie is van mening dat veel kleine bedrijven door onvoldoende risicobewustzijn en onvoldoende kennis van de regelgeving zichzelf en hun medewerkers tekort doen en onnodige risico’s nemen. Soms met fatale gevolgen. Dit speelt zich met name af in bepaalde bedrijfstakken van de food-bedrijven, binnen verschillende beroepsgroepen in de bouw en bij groothandels.

NB: recent onderzoek wijst op het tegendeel. Voor iedere euro die geinvesteerd wordt in preventie, wordt mogelijk 2,2 euro economisch profijt gegenereerd. Lees de studie hier. De Return On Prevention: ROP.

Lees het onderzoek en de aanbevelingen hier.

Voor meer informatie over de plichten aangaande CE-markering, bijvoorbeeld vanuit de Machinerichtlijn, kijk op deze pagina.